Ścieżka przyrodnicza-Ptaszkowa

Trasa ścieżki pokrywa się częściowo z trasą osobno oznakowanego szlaku papieskiego.
Czas przejścia – około 5 godzin.


PRZYSTANEK I

Trasę ścieżki przyrodniczej rozpoczynamy przy wiacie na ogniskowe „Leśna Klasa”. Znajduje się tu również wyciąg narciarski i niewielki użytek ekologiczny , którego zadaniem jest ochrona i zachowanie niezwykle cennych przyrodniczo siedlisk roślin ( storczyk podkolan biały, storczyk plamisty, mieczyk dachówkowaty, sity, tyrzyce, paprocie, chaber łąkowy, drżączka oraz liczne zioła i chwasty jak: dziurawiec, pokrzywę, babkę lancetowatą i szerokolistną, sity, turzyce, ostrożeń łąkowy, oset nastroszony, jaskier ostry i rozłogowy, tojeść gajowa, tojeść rosesłana , wilczomlecz sosnka, szczawik żółty, paprocie, mchy i wiele innych roślin. Jest to równocześnie siedlisko licznych owadów i płazów ( jaszczurka zwinka, salamandra, żaba trawna, ropucha szara) a w pobliskim lesie ptaków.

Stanowisko to skupia dużą różnorodność drzew, krzewów i roślin zielnych rosnących nad potoczkiem Jaworznik. Wśród drzew dominuje olcha i wierzba. Poza tym występuje tu: brzoza, klon jawor, dąb, topola osika, jarząb, głóg, leszczyna ( za pomocą prętów leszczynowych dawni Słowianie szukali skarbów i zaklinali leśne duchy), czereśnia ptasia oraz drzewa iglaste: świerk, sosna, jodła. Krzewy reprezentuje: bez czarny, dzika róża, śliwa tarnina oraz jeżyna popielica. Udając się w górę we wskazanym kierunku dochodzimy do następnego przystanku.


PRZYSTANEK II

Jest to miejsce na skraju lasu gdzie spotykamy stanowisko widłaka jalowcowatego. Widłaki od ponad 300 milionów lat zachowały się prawie nie zmienione. Są rzadko spotykane, rozwijają się bardzo powoli i wszystkie gatunki są pod ścisłą ochroną. Tutaj rośnie w skupieniu na niewielkim obszarze, poprzerastany szczawikiem zajęczym i mchami, tworząc zielony dywan. Teren wokół porastają zarośla mieszane: dąb, topola osika, olcha , leszczyna, jodła, świerk oraz kruszyna pospolita - krzew miododajny, leczniczy (kora), używany w barwierstwie (czerwony barwnik z kory ), a równocześnie jej owoce, które dojrzewają nierównomiernie (wraz z kwiatami na jednej gałęzi spotyka się zielone, czerwone i czarne jagody) są trujące. Licznie występują tu grzyby. Najefektowniej wyglądają bielaki pośród widłaka i szczawika zajęczego. Grzyby są niezmiernie ważne w życiu lasu. Rozkładają one wraz z bakteriami martwą substancję organiczną, której corocznie na 1 ha lasu przybywa około 3000 - 4000 kg.

Cień drzew i wilgoć pochodząca od przepływającego w pobliżu Jaworznika sprawiają, że spotkać tu można często żaby trawne, ropuchy, ślimaki, jaszczurki i bardzo efektowną salamandrę plamistą, z żółtymi plamami ochronnymi. Salamandra w ciągu dnia ukrywa się pod kamieniami i kłodami drzewnymi, w nocy opuszcza kryjówki w poszukiwaniu pokarmu. żywi się dżdżownicami, ślimakami i owadami. Samica składa do wody górskich strumieni już stosunkowo dobrze rozwinięte larwy w otoczkach jajowych. Sama unika wody - bardzo źle pływa. W okresie ciepłym i słotnym pojawia się w dzień (dlatego jest nazywana "deszczowskazem" ). Objęta jest ochroną gatunkową. Dalsza trasa ścieżki prowadzi łąką popod lasem w kierunku zachodnim. W lesie daje się zauważyć coraz większy udział drzew iglastych. Podziwiając odsłaniającą się panoramę dochodzimy do narciarskiej trasy zjazdowej i następnego przystanku.

PRZYSTANEK III

Jest to punkt widokowy, skąd możemy podziwiać widok na wzniesienie Rosochatka (753 m npm.) i Kozieniec (560 m npm.) oraz centralną część wsi. Widać stąd od strony zachodniej budynek kościoła wraz z cmentarzem, drogę dojazdową z Grybowa, trakcję kolejową ze stacją PKP, budynek szkoły podstawowej Nr 1 oraz powstający budynek nowego kościoła po wschodniej stronie. W najbliższej perspektywie znajduje się budynek stacji wyciągu narciarskiego, wiata ogniskowa, widać również trasę zjazdową dla narciarzy. Obok obserwujemy młode nasadzenia modrzewia i sosny, powyżej których możemy odpocząć na ławeczkach. Po krótkim odpoczynku udajemy się w górę przechodząc przez trasę zjazdową. Możemy tu zauważyć procesy erozyjne zachodzące w terenie górzystym, który jest zubożony w roślinność. Spływająca po opadach deszczu woda zmywa wierzchnią, mało utwardzoną glebę tworząc liczne rowki. Po przejściu trasy udajemy się w głąb lasu zgodnie z kierunkiem strzałki kierunkowej i dochodzimy do drogi leśnej. Tą drogą kierujemy się w górę, w kierunku południowym do następnego przystanku.

PRZYSTANEK IV

Drogą leśną, wśród drzew iglastych z domieszką klonu jawora, buka, dębu i lipy wychodzimy na "Kumówkę". Jest to polana sukcesywnie obsadzana drzewami - modrzew, świerk i brzoza. Można tu spotkać chronioną roślinę - dziewięćsił bezłodygowy. Jest to bylina o bardzo skróconej łodydze, występująca na glebach o odczynie bardziej kwaśnym. Na obrzeżu znajduje się "siodełko myśliwskie" służące do obserwacji zwierzyny leśnej, która w tych okolicach często wychodzi na popas. Można tu zaobserwować sarny, jelenie, lisy, rzadziej dzika, borsuka, a widziano tu nawet wilka.

W celach dydaktycznych i ochronnych zabezpieczono tu kilka kopców mrówki rudnicy, która w tych okolicach, niezwykle często je buduje. Ponieważ ściółka leśna wokół kopców składa się z zaschniętych liści i igliwia - jeśli zachowamy ciszę - usłyszymy charakterystyczny dźwięk - szmer - tych niezwykle ruchliwych i pracowitych owadów. Pospolite w całym kraju mają duże znaczenie biocenotyczne i gospodarcze - są objęte ochroną. Jako owady drapieżne ograniczają liczebność owadów leśnych, w tym także szkodliwych. Ich pokarmem są: wydaliny mszyc, bezkręgowce, soki drzew, nasiona i owoce, grzyby i inne. Mrowiska składają się z części podziemnej , sięgającej niekiedy do głębokości 2 m, i nadziemnej w kształcie kopca z igliwia, gałązek, ziaren piasku i kawałków żywicy. W zimie kopce mogą być niszczone przez dzięcioły lisy, borsuki i dziki.

Idąc w górę drogą leśną często spotykamy wiele różnych owadów i chrząszczy leśnych, słychać śpiew ptaków. Obserwujemy coraz większy udział iglastych w drzewostanie, zwłaszcza jodły. Podszyt stanowią paprocie: narecznica samcza i orlica pospolita, a także uciążliwa w tych lasach jeżyna popielica. Spotykamy tu duże bogactwo mchów, mszaków, grzybów, ze ściółki wyrastają liczne siewki drzew. W widnych miejscach spotkać możemy rdest ptasi, poziewnik szorstki, kostrzewę olbrzymią, jasnotę purpurową. Następnie skręcamy za drogą w lewo, obserwując po drodze ogrodzone i nie ogrodzone kolejne kopce mrówki rudnicy, wdychamy żywiczną woń drzew szpilkowych i dochodzimy do niewielkiej polanki.

PRZYSTANEK V

Na polance znajduje się ławeczka do wypoczynku dla zmęczonych przebytą trasą i dla nabrania sił przed dalszą drogą. Naprzeciw ławeczki znajduje się ogrodzony kopiec mrówki rudnicy i możemy poobserwować ich pracę. Jedna ze a wskazuje nam zejście z trasy w bok. Tu około 30 m od ławeczki znajduje się mokradło tzw młaka - śródleśna łąka nadmiernie uwilgocona przez wysiąkające wody gruntowe. Porastają ją typowe dla młaki rośliny: mięta długolistna, sit skupiony, turzyce, wierzbówka, paprocie, niezapominajka, podbiał, tojeść rozesłana, jaskier rozłogowy oraz zarośla olchowe. Młaka ta służy za kąpielisko, dziś rzadko odwiedzane przez dziki. Świadczą o tym zostawione na drzewach ślady błota i sierści od wycierających się o nie zwierząt. Wracamy do ławeczki i dalej drogą leśną, kierując się strzałką, udajemy się w górę.

Idąc drogą zwracamy uwagę na bogactwo mchów i mszaków porastających tereny wokół. Mech zabezpiecza grunt przed osuwaniem się przy drogach. Ponieważ występują w dużych ilościach, a dzięki swej gąbczastej strukturze wchłaniają mnóstwo wody, hamują jej odpływ ze zlewni. Poza tym są wskaźnikiem kwasowości gleby. Ciekawostką jest, że nawet wysuszone i po kilku latach przechowywania w zielniku ( niektóre nawet po 19 latach) mchy odżywają i mogą nadal funkcjonować. Na drodze uważny obserwator spotka tropy zwierząt - najczęściej sarny i jelenia. Idąc cały czas w górę dochodzimy do następnej polanki.

PRZYSTANEK VI


Najciekawszym zjawiskiem na tej polance jest bijące tu źródełko, niestety obrośnięte mocno jeżyną popielicą. Na rozlewisku tego źródełka obserwujemy roślinność bagienną, a więc miętę długolistną, sity, turzyce, paprocie, dziurawiec, starzec gajowy. W pobliżu rośnie głóg, jesienią ozdobiony czerwonymi imponująco wyglądającymi owocami. Kwiatostan głogu jest surowcem do wyrobu cennych leków stosowanych w chorobach serca, miażdżycy, nadciśnienia i chorobach uczuleniowych. Podobne działanie lecznicze mają owoce głogu. Odpoczywając na przygotowanej tu ławeczce, znów w pobliżu ogrodzonego kopca mrówek zauważymy duży udział sosen w drzewostanie. Poza nimi rosną tu świerki, jodły, klon jawor, dęby, leszczyny. Na drodze liczne tropy zwierzyny oraz zastoiska wodne, w których na wiosnę można zaobserwować złoża skrzeku żabiego, a później młodych kijanek. Zacienienie sprawia że woda długo tu nie wysycha i daje możliwość rozwoju żab na tak wysoko wzniesionym terenie. Idąc drogą obserwujemy duże drzewa świerkowe, niektóre z nich uszkodzone mechanicznie - z wysiękami żywicznymi.

PRZYSTANEK VII

Drogą graniczną doszliśmy do oznakowanego szlaku turystycznego prowadzącego z Ptaszkowej przez Jaworze ( 882 m npm.) - Kamianną - do Krynicy. Od tego punktu szlakiem niebieskim będziemy schodzić w dół (stara trasa ścieżki – do powrotu na wiatę ogniskową – przystanki VIII - X) lub kierujemy się dalej drogą graniczną w stronę szczytu Jaworze( przystanki XI – XX).vv Wokół punktu gdzie zatrzymaliśmy się rosną brzozy, modrzewie, świerki, jesiony, wierzby, buki i sosny. Po przeciwnej stronie zejścia możemy przy okazji zboczyć na chwilę i zejść około 100 m w przeciwnym kierunku. Tu na południowym stoku spotkamy się z odmienną nieco roślinnością. Obficie występuje tu oryginalna trawa - trzcinnik leśny - wieloletnia trawa kępkowa rosnąca w lasach bukowych, jodłowych i świerkowych, zwłaszcza na glebach bezwapiennych. Znajduje tu dobre warunki rozwoju na zrębie leśnym. Podziwiać tu możemy piękny pokrój drzew bukowych. Na pniach drzew występują liczne porosty. Porost to złożony organizm żyjący w symbiozie z grzybami glonami lub sinicami. Produkują one substancje mające duże znaczenie dla nich jak i dla człowieka. Produkują również kwasy rozpuszczające podłoże skalne, działają więc glebotwórczo - umożliwiając życie roślin na skałach. Niektórzy naukowcy twierdzą, że legendarną "manną Żydów" była plecha gat. Lecanora esculenta. Liczne ich występowanie jest wskaźnikiem czystości powietrza. Optymalne warunki rozwoju znajdują w czystej atmosferze rejonów górskich, dzie mają równocześnie dostateczną ilość wilgoci. Najczęściej spotykane tu porosty to: chrobotek kubkowaty, chrobotek koralkowy, platysma modra, tarczkownica bruzdkowana. Spotkać tu można również stanowiska widłaka jałowcowatego i napawać się pięknym widokiem na Boguszę i jej okolice. Przy dobrej widoczności można zobaczyć tatrzańskie szczyty.

Wracamy na szlak i zaczynamy schodzić w dół niebieskim szlakiem. Zejście jest dość strome, trzeba więc zachować ostrożność i schodzić powoli obserwując to co może nam zaoferować piękna trasa. Spotykamy tu kalinę koralową, miesięcznicę , czworolist, konwolijkę dwulistną, piękne stanowiska mchów i mszaków, paproci, porośnięte roślinnością zielną stare pnie drzew i wykroty - jamy pod korzeniami drzew wywróconych przez wiatr. Idąc zacienionym lasem spotykamy bogactwo różnych gatunków grzybów. Wychodzimy na teren otwarty i po prawej stronie mamy ścianę gęstego lasu, po lewej zaś rozległą polanę. W miejscu tym spotykamy skrzypy - ciekawe rośliny, które wiosną poznajemy po pędach zarodnikonośnych. Ściany komórkowe skórki okrywającej łodygę zawierają aż 8% krzemionki nadającej im ostrość - dawniej używano pędów skrzypu do czyszczenia naczyń cynowych. Schodzimy niżej i znajdujemy się na następnym przystanku.

PRZYSTANEK VIII


Polana na której się znajdujemy nosi nazwę "Wondół". Użytkowana kiedyś kośnie łąka zmieniła się teraz w sukcesywnie zarastany obszar przypadkowymi siewkami drzew, a także z nasadzeniami świerka, jodły i modrzewia. Rosną tu brzozy, wierzby, grab, osika. dąb , jarząb. Oprócz traw porastających ten teren można tu spotkać obficie występujący dziurawiec, czarcikęs łąkowy, wilczomlecz sosnka, przytulia pospolita, starzec gajowy, dzwonek rozpierzchły i inne. Poniżej, na obrzeżach polany obserwujemy duży udział śliwy tarniny z domieszką bzu czarnego, kruszyny, róży dzikiej, a w ich towarzystwie w runie poziomkę, wrzos, kopytnik - nazwę swoją wziął od kształtu liści podobnych do odcisku końskiego, roślina trująca, używana w medycynie ludowej. W pogodne dni daje się tu zauważyć dużą różnorodność owadów.
Schodzimy dalej w dół szlakiem niebieskim obserwując porastające obrzeża drogi ciekawe rośliny: konwalijkę dwulistną, borowinę, wrzos, goryczkę wąskolistną, liczne mchy i mszaki, grzyby oraz doskonale widoczne „wychodnie piaskowca” , odsłaniane przez erozyjne działania wody.

PRZYSTANEK IX

Przechodzimy obok ogrodzonego budynku, w którym znajduje się ujęcie wody pitnej dla wsi Ptaszkowa. Zatrzymujemy się na chwilę przy następnym stanowisku widłaka jałowcowatego, doskonale widocznego z drogi. Rośnie on tu w kilku miejscach, jako podszyt dla drzew iglastych: świerka i jodły . Przy tym stanowisku możemy zobaczyć zdewastowaną już niestety skocznię narciarską. Trasa poniżej skoczni jest zarośnięta przez duże drzewa, co świadczy, że skocznia już długi czas nie była użytkowana, a las w tym czasie nie próżnuje. Schodząc dalej w dół znów możemy oglądać pasjonujące „Mikro-krajobrazy” , w postaci skupisk mchów, mszaków, młodych siewek roślin i grzybów, starych porośniętych pni drzew. Przy odrobinie szczęścia zobaczymy tu salamandrę plamistą, jaszczurkę zwinkę, żaby, ślimaki, leśne chrząszcze i owady.

PRZYSTANEK X

Wychodzimy z lasu i znów spotykamy się z ciekawym widokiem. Jest to bardzo szeroka panorama od widoku na Cieniawę, przez centrum wsi, aż do widoku na górę Chełm. Obrzeże lasu jest tu niezwykłe urocze . Krótki wąwóz po prawej stronie porośnięty jest dębami, bukami, sosnami, wierzbami, świerkami i jodłami. Spotkać tu możemy kalinę koralową, wrzosy ,borowinę, różne mchy, mszaki paprocie i grzyby. Po lewej stronie znajduje się pastwisko, po którym wzdłuż potoku Jaworznik przechodzimy w kierunku zachodnim wracając do przystanku I. Po drodze możemy obserwować zarośla wzdłuż potoku , które mają przewagę olchy i wierzby. Szmer strumyka, lekki chłód od niego bijący działa orzeźwiająco po przebytej trasie. Na zakończenie wyprawy możemy odpocząć w specjalnie przygotowanej wiacie na ognisko, rozpalić ogień i upiec kiełbaski.

Wariant II
Zamiast schodzić na dół z przystanku VII możemy iść dalej w górę kierując się do przystanku XI.

PRZYSTANEK XI

Idąc w górę, dalej drogą „Graniczną” ( nazwa tej drogi wzięła się od przebiegającej tu kiedyś granicy z łemkowszczyzną), podziwiamy stary drzewostan, w którym dominuje buk. Wznosząc się cały czas w górę odczuwamy stopniowe zmiany ciśnień. Leśna droga często oblodzona ( śnieg zalega tu nawet do maja) prowadzi nas do następnego niezwykłego przystanku. Jest to miejsce z krzyżem na Postawnym. Metalowy, potężny krzyż zbudowany w 1929 roku cieszy się dużą popularnością wśród wędrujących przez te tereny turystów. Wznosi się monumentalnie w leśnej ciszy skłaniając do chwili refleksji i zadumy.

Ciekawostką są w tym terenie liczne stanowiska żywca gruczołowatego oraz przepiękne stare drzewa. Zamilkły odgłosy zewnętrzne - słychać tylko życie lasu i własne kroki, które stawiamy po bogatej ściółce leśnej.

PRZYSTANEK XII

Platforma widokowa na szczycie Jaworze. Doszliśmy do najwyższego wzniesienia (882 m.n.p.m.). Czas na odpoczynek i podziwianie piękna najbliższej jak i dalszej okolicy. Z platformy roztacza się przepiękny widok na pasma Beskidu Sądeckiego, Beskidu Niskiego i Pogórza, a przy dobrej widoczności - Karpat Wschodnich, Beskidu Śląskiego, Żywieckiego, a także Tatr. Platforma znajduje się na trasie ścieżki poznawczej, niebieskiego szlaku turystycznego wiodącego z Ptaszkowej do Krynicy i zielonego szlaku wiodącego ze szczytu do Grybowa. Obok wieży przebiega również trasa rowerowa - kolarstwa górskiego, oraz pokrywający się ze szlakiem niebieskim – żółty szlak papieski. Jak podaje Urszula J. Własiuk w przewodniku „JA TAM U WAS BYŁEM... – pilnujcie mi tych szlaków” (Kraków 2003): ...” Od 31 listopada 1957 roku., ks. dr Karol Wojtyła w stopniu docenta, objął Katedrę Etyki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Przybyło obowiązków. Mimo to, na przełomie lipca i sierpnia 1958 roku znalazł jednak czas na bieszczadzką wędrówkę oraz na krótką wycieczkę z Ptaszkowej do Krynicy w towarzystwie przyjaciół – Jerzego Ciesielskiego i jego żony Danusi”... oraz: ...” W sierpniu 1961 r. – ks. Biskup Karol Wojtyła z dużą szesnastoosobową grupą młodzieży – znów odwiedził znajome szlaki w Beskidzie Niskim. Wędrowali wówczas trasą: Szymbark – Klimkówka – Sucha Homola – Śnietnica – Polany – Nowa Wieś – Kamianna – Krynica – Ptaszkowa”. W innym wydawnictwie „Nasz Papież” (Kraków 2000) pióra Pawła Zuchniewicza z cyklu „Księga Świetych” w rozdziale ”Człowiek żyje przez miłość” czytamy: 15 czerwca 1957. Trasą z Ptaszkowej do Krynicy szły trzy osoby w turystycznych strojach. Niespełna czterdziestoletniemu mężczyźnie towarzyszyła para narzeczonych. Danuta Plebańczyk i Jerzy Ciesielski wędrowali z Wujkiem – księdzem Karolem Wojtyłą – słuchając jego nauk o Bogu i o małżeństwie”... Więc i tu przyszły papież zostawił coś ze swojej świętości. W zamian postaramy się „pilnować tych szlaków” - jak sam prosił w swoich wypowiedziach.

Szlak żółty rozpoczyna się przy kościele w Ptaszkowej, gdzie w 2005 roku postawiono kamienny pomnik klęczącego papieża obok krzyża misyjnego z 1913 roku, a kończy w Krynicy. Poniżej szczytu malownicza polana borówkowa z brzozami, których biała kora wspaniale kontrastuje z otaczającą zielenią. Przechodząc obok niej zaczynamy schodzić w dół drogą porośniętą wokół imponującymi paprociami i różnorakimi mchami. Strome zejście rekompensują nam piękne widoki roślin porastających zbocza. Wokół rozciągają się typowe dla tego terenu połacie miesięcznicy trwałej. Obserwować możemy również ściany skalne odsłonięte na niewielkich powierzchniach.

W drzewostanie przeważa buk oraz niewielkie już obecnie skupiska klonu jawora (Acer pseudoplatanus), który najlepiej zauważyć jesienią kiedy to przebarwia swoje okazałe liście na żółto. Prawdopodobnie od dużych ilości tych drzew szczyt przyjął nazwę Jaworze. W lesie bogactwo grzybów, zwłaszcza jesiennych rudych rydzy. Wokół zmurszałych pni szukają swych kryjówek salamandry. Śpiew ptaków umila nam dojście do kolejnego przystanku, którym jest ukryta w lesie chatka do odpoczynku.

PRZYSTANEK XIII

Znajdująca się tu chatka jest własnością Spółki Leśnej i można tu w cieniu, ciszy i spokoju odpocząć w drodze i nabrać sił do dalszej wędrówki. To miejsce, wokół którego również zaobserwujemy ciekawą roślinność. Liczne stanowiska widłaków, goryczki trojeściowej, kopytnika, bluszczu oraz roślinności terenów podmokłych, sprawiają, że widoki te na zawsze pozostaną w naszej pamięci. W pobliżu sieć drobnych potoczków i strumieni, które coraz częściej łączą się ze sobą, tworząc koryto potoku spływającego kaskadowo w dół – a jego zbocza tworzą potężny wąwóz. W powietrzu czuć wilgoć i o wiele łagodniejsze powietrze niż na szczycie.

PRZYSTANEK XIV


Znajduje się tu pomnik wystawiony przez Spółkę Leśną w hołdzie Hilaremu Junoszy Podoskiemu właścicielowi dworu i tutejszych lasów. Pomnik znajduje się przy drodze leśnej. Obok ławeczka do wypoczynku. To przedostatni przystanek przed wyjściem z lasu. Nieopodal piękne stanowiska storczyka różowego, i widłaka. Oprócz paproci, w podszycie można spotkać kopytnik, szczawik zajęczy, goryczkę trojeściową oraz bogactwo grzybów.

PRZYSTANEK XV

Wyjście z lasu. Znajdujemy się w przysiółku „Wyrąb” . Pod lasem podmokłe łąki ostrożeniowe, które na wiosnę zachwycają swoją kolorystyką. Kwitnący ostrożeń łąkowy oraz jaskier ostry tworzą barwną plamę. Wiosną i jesienią możemy oglądać na zaoranych polach „czerwoną glebę”. Istotnie na świeżo zaoranej ziemi można w niektórych miejscach obserwować ciekawe zjawisko, którym jest czerwonawa barwa świeżej ziemi. Idąc drogą asfaltową dochodzimy do drogi głównej (około 1,2 km ), podziwiając pięknie ukształtowany krajobraz. Rozciąga się stąd widok na Kozieniec, Rosochatkę, widać nowy kościół w Ptaszkowej oraz trasę kolejową w malowniczej scenerii. Przy drodze głównej przystanek autobusowy. Możemy stąd dojechać do Grybowa lub w drugim kierunku do cenrtum wsi i do Nowego Sącza.

Wariant III
Schodząc ze szczytu Jaworze możemu przejść inną niemniej malowniczą trasą. Powiedzie nas ona ze szczytu do „Suchego Potoka” i tu rozwidli się w prawą stronę na przystanek XVI, a na zakończenie spotka się z poprzednią trasą.

PRZYSTANEK XVI

Leśna droga wiodąca w malowniczej scenerii. Stary drzewostan buka i jodły ocieniający drogę, w lesie liczne wykroty i stare pnie drzew obrośnięte wieloma gatunkami mchów, mszaków i porostów. Obserwować tu można liczne gatunki ptaków, owadów i leśnych zwierząt. Po drodze spotkać można sarny, wiewiórki , przy starych pniach salamandry, a w pobliżu drogi w zastoiskach wodnych żaby. Otaczający nas zewsząd cień i wilgotne powietrze pomagają w doskonałym relaksie. Drogą tą dojdziemy do śródleśnej polany.

PRZYSTANEK XVII

Polana z „amboną myśliwską”. Miejsce to oprócz wspaniałych widoków oferuje nam niezwykłą lekcję florystyczną. Nieopodal ambony znajduje się polanka, na której rozpościerają się wspaniałe okazy dziewięćsiła bezłodygowego. Oprócz niego w dużej obfitości występuje to poziomka , która w okresie dojrzewania sprawia, że miejsce to wygląda bajkowo. Rośnie tu również bogactwo ziół, a w suchych, nasłonecznionych miejscach odurza nas zapachem macierzanka i przyciąga wzrok drobniutka, granatowa krzyżownica zwyczajna. Schodzimy niżej drogą wiodącą wśród łąk użytkowanych kośnie, które najatrakcyjniej wyglądają w okresie kwitnienia.

PRZYSTANEK XVIII

Na najniższym stanowisku polany obserwujemy inne ciekawe zjawisko. Ogromne skupisko skrzypu olbrzymiego na podmokłej w tym miejscu łące. Świadczy on o dużej kwasowości gleby i stałym podsiąkaniu wód gruntowych. Skrzyp wyeliminował tu inne rośliny i sam panoszy się na dość dużej przestrzeni. Jeszcze jeden rzut oka na polanę i znów wchodzimy w las.

PRZYSTANEK XIX


Zapomniana kapliczka. Kapliczka zawieszona kiedyś na drzewie, wraz z nim „rośnie”. Wewnątrz oblicze zadumanego Chrystusa. Kapliczka wygląda pozornie jakby wszyscy o niej zapomnieli, ale w rzeczywistości tak nie jest . Mimo, że znajduje się już na dość znacznej wysokości, ktoś ciągle o nią dba , zmieniając kwiaty i odnawiając metalową obudowę. Znajdująca się tu kapliczka nastraja do zadumy i zmusza do chwili refleksji nad przemijającym czasem. Szemrzący w pobliżu potok i głos śpiewających ptaków dodatkowo wpływa na odzyskanie równowagi psychicznej.
Pozytywnie nastrojeni schodzimy dalej leśną drogą.

PRZYSTANEK XX

To już ostatni przystanek. Wyjście z lasu na przysiółku „Podświnka”. Znajdujemy się po północnej stronie zbocza. Dochodzimy do drogi asfaltowej, którą możemy dojść do przystanku PKS. Mijamy kilka kapliczek i potok Pławianka. W wodach potoku można zaobserwować młody narybek, widać woda w potoku jest czysta.

Opis trasy zawarty w przewodniku tylko w części oddaje jej urok. Zmienia się ona stosownie do pór roku, inaczej również wygląda w zależności od pory dnia. Ciekawe ukształtowanie terenu nie pozwala znudzić się monotonnym marszem. Zapraszamy do przeżycia własnych wrażeń na wytyczonej ścieżce przyrodniczo - dydaktycznej.